home
 
Uitvinding van de watermolen
 
Volgens historici zijn machines om graan te malen reeds bekend vóór de christelijke tijd. Ze worden gesignaleerd in Illyrië en de Chinezen gebruiken ze sinds de vijfde eeuw. De Romeinen gebruikten een hydraulisch wiel voor het malen, zoals verteld wordt door Virtuvius die het mechanisme beschrijft in zijn ‘De architettura’. Het onderschrift op de prent beweert echter het tegendeel ‘Zij die denken dat watermolens zijn uitgevonden in de antieke oudheid, bevinden zich op het foute pad’. Dit al dan niet bewust ingaan tegen de historische waarheid maakt duidelijk dat de ‘Nova Reperta’ een nadrukkelijk eerbetoon vormt aan de kunde en wetenschap van de renaissancemens.

Een molen is een werktuig met uiteenlopende functies. Het kan dienen tot het vervaardigen van meel, olie, het zagen van hout en het oppompen van water. Een molen kan aangedreven worden door de wind, door water, door elektriciteit of door de spierkracht van mensen of dieren. Watermolens raken verspreid over Europa aan het einde van het Romeinse Rijk. Er wordt gebruik gemaakt van stromend water met voldoende verval voor de aandrijving, maar er wordt ook gebruik gemaakt van stromend water zonder verval. Beide types zijn aanwezig op Stradanus’ prent.


Centraal staat de voorstelling van een watermolen die beroep doet op een verval van de waterstand voor de aandrijving. Het is duidelijk in de prent dat de rivier hoger ligt dan het waterbekken waar het rad water in stort. Dit niveauverschil houdt het rad draaiende en zorgt voor de aandrijving van de molenstenen door rotatie-energie. In het waterrad zijn verschillende types te onderscheiden: onderslagmolens, middenslagmolens, en bovenslagmolens.


Door het water dat uit het rechterrad loopt kan afgeleid worden dat het in de prent van Stradanus gaat om een bovenslagmolen.

Een bovenslagmolen wordt vooral gebruikt bij rivieren of beken met een zwakke stroming. Om de kracht van het water optimaal te benutten wordt de rivier omgeleid om zo het water boven op het rad te laten stromen. Het niveauverschil bevordert de stroomkracht.






Rechts op de achtergrond is een ander type van watermolen voorgesteld: de schipmolen. Een schipmolen is een speciale watermolen die op een rivier verankerd staat en zo aangedreven wordt door de stroming van het water.



Uitvinding van de watermolen
 
Volgens historici zijn machines om graan te malen reeds bekend vóór de christelijke tijd. Ze worden gesignaleerd in Illyrië en de Chinezen gebruiken ze sinds de vijfde eeuw. De Romeinen gebruikten een hydraulisch wiel voor het malen, zoals verteld wordt door Virtuvius die het mechanisme beschrijft in zijn ‘De architettura’. Het onderschrift op de prent beweert echter het tegendeel ‘Zij die denken dat watermolens zijn uitgevonden in de antieke oudheid, bevinden zich op het foute pad’. Dit al dan niet bewust ingaan tegen de historische waarheid maakt duidelijk dat de ‘Nova Reperta’ een nadrukkelijk eerbetoon vormt aan de kunde en wetenschap van de renaissancemens.

Een molen is een werktuig met uiteenlopende functies. Het kan dienen tot het vervaardigen van meel, olie, het zagen van hout en het oppompen van water. Een molen kan aangedreven worden door de wind, door water, door elektriciteit of door de spierkracht van mensen of dieren. Watermolens raken verspreid over Europa aan het einde van het Romeinse Rijk. Er wordt gebruik gemaakt van stromend water met voldoende verval voor de aandrijving, maar er wordt ook gebruik gemaakt van stromend water zonder verval. Beide types zijn aanwezig op Stradanus’ prent.


Centraal staat de voorstelling van een watermolen die beroep doet op een verval van de waterstand voor de aandrijving. Het is duidelijk in de prent dat de rivier hoger ligt dan het waterbekken waar het rad water in stort. Dit niveauverschil houdt het rad draaiende en zorgt voor de aandrijving van de molenstenen door rotatie-energie. In het waterrad zijn verschillende types te onderscheiden: onderslagmolens, middenslagmolens, en bovenslagmolens.


Door het water dat uit het rechterrad loopt kan afgeleid worden dat het in de prent van Stradanus gaat om een bovenslagmolen.

Een bovenslagmolen wordt vooral gebruikt bij rivieren of beken met een zwakke stroming. Om de kracht van het water optimaal te benutten wordt de rivier omgeleid om zo het water boven op het rad te laten stromen. Het niveauverschil bevordert de stroomkracht.






Rechts op de achtergrond is een ander type van watermolen voorgesteld: de schipmolen. Een schipmolen is een speciale watermolen die op een rivier verankerd staat en zo aangedreven wordt door de stroming van het water.


Rechts op de achtergrond is een ander type van watermolen voorgesteld: de schipmolen. Een schipmolen is een speciale watermolen die op een rivier verankerd staat en zo aangedreven wordt door de stroming van het water.