home
 

Uitvinding van de olieverf

Stradanus is tijdgenoot en medewerker van Giorgio Vasari. Deze laatste is een van de belangrijkste schilders van zijn tijd. Maar hij is vooral gekend voor zijn geschriften waarin hij naast de contemporaine kunsttheorie ook het leven en werk van kunstenaars van toen en uit het verleden optekent. In zijn biografie van Jan van Eyck vertelt Vasari dat deze schilder uit de Zuidelijke Nederlanden de uitvinder van de olieverf is, een legende die een lang leven beschoren is. Het gebruik van pigmenten vermengt met plantaardige olie in de schilderkunst bestaat reeds voor Van Eyck. Het is echter de verdienste van deze Vlaamse Primitief, dat hij de techniek perfectioneert, wat een essentiële verbetering betekent in schildermethode en mogelijkheden voor (licht)effecten met zich meebrengt.

De belangrijke rol van de olieverftechniek binnen de geschiedenis van de schilderkunst wordt geïllustreerd door het onderschrift: “de olieverf zo gerieflijk voor de schilders, is uitgevonden door de grootmeester Van Eyck”. Van Eyck staat midden in zijn atelier, waar hij werkt aan een schilderij met de voorstelling van de “Heilige Georgius en de draak”. Vermeldingen van een compositie met dit thema van de hand van Van Eyck zijn getraceerd, maar het werk zelf is niet gekend.

Voor Van Eyck wordt olieverf gebruikt in schilderijen, maar vaak in combinatie met temperaverf, een mengsel van pigmenten en eidooier dat zeer opaak is en snel droogt. De uitvinding van de olieverf staat centraal in Stradanus’ prent, maar de voorstelling biedt ook een goed beeld van de activiteiten in een schildersatelier uit de tweede helft van de zestiende eeuw.






Rechts ziet men hoe pigmenten vermalen en vermengd worden tot verfpasta. Een kleine jongen vooraan rechts oefent zich in de kunst door herhaaldelijk ogen te tekenen. In het midden op de voorgrond assisteert een jonge knaap de grootmeester door het vermengen van kleuren. Op de tafel staat een portretbuste, die het studieobject vormt voor een tekenende leerling. Dit deel van de opleiding is een belangrijke stap op weg naar het tekenen naar levend model, wat in beeld gebracht is aan de linkerzijde waar een jonge man het portret van een voor hem poserende vrouw tekent.