Skip Navigation Links
Portret van een man
Jan Gossaert
meer info

Portret van een man, een schilderij uit het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA) dat eerder toegeschreven was aan een navolger van Jan Gossaert, blijkt na restauratie een eigenhandig werk van de meester te zijn. Het kunstwerk is binnenkort overal in het New Yorkse straatbeeld te zien als campagnebeeld van de tentoonstelling Man, Myth and Sensual Pleasures: Jan Gossaert’s Renaissance in The Metropolitan Museum of Art.

The Metropolitan Museum of Art in New York vroeg onlangs Portret van een man in bruikleen voor een tentoonstelling over de Vlaamse renaissancekunstenaar Jan Gossaert (1478-1532). Het paneel was toegeschreven aan een navolger van de schilder, en verkeerde in erbarmelijke staat. Door de dikke vergeelde vernislagen, de verkleurde retouches en de overschilderde achtergrond was het schilderij nauwelijks nog toonbaar. Maar Maryan Ainsworth, curator van de expo, vermoedde de aanwezigheid van Gossaerts hand in het werk. Om het paneel tentoonstellingsklaar te krijgen, bood het New Yorkse Museum aan om het te laten restaureren in het atelier van The Metropolitan. De behandeling door restaurator Karen Thomas leverde een fantastisch resultaat op. Door de reiniging hebben de kleuren, de contrasten en de plasticiteit van de vormen in het werk aan kracht gewonnen. Nu de kwaliteit van het portret weer tot zijn recht komt, bevestigt Gossaert-specialiste Ainsworth dat het om een eigenhandig werk van de meester gaat. Binnenkort duikt het portret uit het Koninklijk Museum in het New Yorkse straatbeeld op. Portret van een man werd immers verkozen tot posterboy!

Het werk is uitgevoerd in olieverf op een boogvormig paneel, 61 x 45 cm. Het stelt een onbekende man in buste voor, driekwart naar links gedraaid. Hij draagt modieuze kleding van het begin van de zestiende eeuw: zwarte hoed, los wit hemd en een goudgele tuniek, waarover een zwarte mantel. Door het wapenschild rechts werd lang gedacht dat het om Frank van Borselen ging, de vierde echtgenoot van Jacoba van Beieren. Deze identificatie is onjuist want het wapen is pas later aan het schilderij toegevoegd. Na de reiniging was het wapenschild bijzonder storend geworden. Het bleek slecht geschilderd en deed afbreuk aan de ruimtelijkheid van de compositie. In overleg werd daarom besloten het te overschilderen. Op die manier is het wapen wel als historisch document bewaard gebleven, maar verstoort het de monumentale en ruimtelijke illusie niet.

Jan Gossaert is de scharnierfiguur tussen de oude middeleeuwse traditie van een Jan van Eyck en de barokke realisaties van Peter Paul Rubens. Hij schilderde als eerste erotische naakten in historische en mythologische taferelen. Gossaert genaamd Mabuse werd omstreeks 1487 in Maubeuge (graafschap Henegouwen) geboren. Na zijn studiereis naar Rome (1508-1509) introduceerde hij de Italiaanse renaissance in de Nederlanden. In tegenstelling tot de Antwerpse maniëristen beperkte hij zich niet tot het overnemen van siermotieven, maar begreep hij de “geest” van de renaissance. De expo Man, Myth and Sensual Pleasures: Jan Gossaert’s Renaissance belicht zijn cruciale rol als wegbereider.

Portret van een man is in het bezit van het Antwerpse museum sedert 1841. Ridder Florent van Ertborn legateerde het schilderij toen samen met kunstwerken van Jan van Eyck, Hans Memling, Rogier van der Weyden, Jean Fouquet e.a. aan het museum.

De tentoonstelling Man, Myth and Sensual Pleasures: Jan Gossaert’s Renaissance loopt van 6 oktober 2010 tot 17 januari 2011 in The Metropolitan Museum of Art in New York. Van 23 februari tot 30 mei 2011 gaat de expo door in The National Gallery in Londen.

Onze website maakt gebruik van cookies om uw taalkeuze te registreren, de vlotte werking van onze website te garanderen en om anonieme statistieken bij te houden via Google Analytics.