Skip Navigation Links

Verjongingskuur voor Magaretha

Portret van Magaretha Van Eyck, Jan Van Eyck, 1439

De uitlening van het portret van Margaretha van Eyck aan de National Gallery in Londen heeft de banden met dit zeer prestigieuze museum nauwer aangehaald. Het werk maakte deel uit van de tentoonstelling 'The Renaissance Portait' en was enkele maanden voordien ook te zien in het Prado.

De tijd tussen de tentoonstelling in Madrid en Londen was te kort om het schilderij te restaureren. De Engelsen hadden zich daartoe nochtans verbonden en hebben het werk daarom na de tentoonstelling gerestaureerd. Het was een karwei dat ze graag op zich namen omdat ze op die manier veel leerden over de schilderkunst van van Eyck en het Brugse werk konden vergelijken met de topstukken van de Vlaamse meester die het museum zelf in zijn bezit heeft.

Mevrouw kijkt mee

De restauratie levert enkele merkwaardige conclusies op. Zo stelden de restaurateurs vast dat er in vroegere tijden retouches aan het schilderij waren aangebracht om verfverlies te compenseren. Soms waren die groter dan het eigenlijke verlies en daarom hebben ze de herstelling beperkt tot de lacune zelf.

In de witte verf van het hoofddoek van Margaretha vonden de onderzoekers textielresten van een rode stof. Zij veronderstellen dat Margaretha over de schouder van haar man meekeek toen hij aan het schilderen was en dat zo deeltjes stof in de witte verf zijn terechtgekomen. Op het schilderij zijn er vingerafdrukken en sporen van de hand van de legendarische schilder teruggevonden en de National Gallery heeft veel bijgeleerd over het gebruik van de verf in het atelier. Op de achterkant troffen zij immers tempera aan, dat is een voorloper van olieverf die een matte weergave biedt, terwijl olieverf glanzend is. Die vondst heeft het inzicht in de verhouding tempera/olieverf bij de Vlaamse primitieven enigszins gewijzigd.

Wanneer Margaretha in januari terug op haar plaats hangt, zal ze er schitterend uitzien na haar trip naar Londen. De restauratie heeft als het ware voor een verjongingskuur gezorgd.

11 september

Het transport gebeurde in een speciale ontworpen kast die met een vrachtwagen zowel naar Madrid als naar Londen getransporteerd werd. Het voordeel van het vervoer over de weg is dat je voortdurend vat houdt op het werk. Bij luchttransport is dat permanent toezicht niet mogelijk. Sinds 11 september 2001 bestaan er strenge regels met betrekking tot de toegang tot de vrachtruimte in vliegtuigen. Maar natuurlijk: een transport naar een ver afgelegen land als de Verenigde Staten gebeurt nog altijd met het vliegtuig. De beveiliging in de vrachtruimte is van die aard dat de temperatuurschommelingen er geringer zijn dan die op een doordeweekse dag in het Groeningemuseum.

Overigens is de techniek in die mate geëvolueerd dat het transport van kunstwerken veel minder risicovol geworden is. Vroeger gold als vuistregel dat schilderijen op houten panelen kwetsbaarder waren dan die op doek en dat oude schilderijen moeilijker te vervoeren waren dan hedendaagse. Dit kun je niet meer zo stellen. Sommige hedendaagse werken zijn nu delicater om te vervoeren omdat de verf of het doek van niet zo'n goede kwaliteit is.

De Engelse regering verleende de staatswaarborg aan heel de operatie wat veruit de beste verzekering was. Uiteraard gebeurde alles conform de richtlijnen van het Vlaamse topstukkendecreet.

Bron: Till-Holger Borchert
Persbericht Musea Brugge-Sarah Bauwens 23.11.2009



Onze website maakt gebruik van cookies om uw taalkeuze te registreren, de vlotte werking van onze website te garanderen en om anonieme statistieken bij te houden via Google Analytics.